Quan hệ song song trong không gian
1. Lý thuyết
📘 Đường thẳng song song với mặt phẳng
Đường thẳng song song với mặt phẳng nếu:
- không nằm trong
- không cắt
Ký hiệu:
📜 Định lý về đường thẳng song song mặt phẳng
Định lý 1: Nếu đường thẳng không nằm trong mặt phẳng và song song với đường thẳng nằm trong , thì song song với .
Định lý 2 (Định lý Thales): Nếu ba mặt phẳng đôi một song song cắt hai đường thẳng phân biệt, thì chúng chắn trên hai đường thẳng đó những đoạn thẳng tương ứng tỉ lệ.
📘 Hai mặt phẳng song song
Hai mặt phẳng và song song nếu chúng không có điểm chung.
Ký hiệu:
📜 Định lý về hai mặt phẳng song song
Định lý: Nếu mặt phẳng chứa hai đường thẳng cắt nhau cùng song song với mặt phẳng , thì song song với .
Tính chất:
- Nếu và thì
- Nếu và mặt phẳng cắt theo giao tuyến , cắt theo giao tuyến thì
2. Ví dụ minh họa
💡 Ví dụ 1: Chứng minh đường thẳng song song mặt phẳng
Cho hình chóp có đáy là hình bình hành. Gọi , lần lượt là trung điểm của và . Chứng minh .
Lời giải:
Vì , là trung điểm của và nên:
(theo định lý đường trung bình)
Mà và
Do đó:
💡 Ví dụ 2: Chứng minh hai mặt phẳng song song
Cho hình lập phương . Chứng minh .
Lời giải:
Ta có:
- (cạnh bên hình lập phương)
- và
Trong có và cắt nhau tại
Trong có và cắt nhau tại
Mà và
Vậy
3. Thực hành
✏️ Bài tập thực hành
Bài 1: Cho tứ diện . Gọi , , lần lượt là trung điểm của , , . Chứng minh .
Bài 2: Cho hình chóp có đáy là hình vuông. Gọi là giao điểm của và . Chứng minh là sai.
Bài 3: Cho hình hộp . Chứng minh:
a)
b)
4. Vận dụng
💡 Bài toán thiết diện
Cho hình chóp có đáy là hình bình hành. Mặt phẳng qua trung điểm của và song song với và . Xác định thiết diện của hình chóp cắt bởi .
Lời giải:
Gọi , , lần lượt là trung điểm của , , .
Vì qua và song song với , nên:
- cắt tại (trung điểm)
- cắt tại (trung điểm)
- cắt tại (trung điểm)
Thiết diện là tứ giác (hình bình hành).
5. Trắc nghiệm ôn tập
📋 Trắc nghiệm ôn tập
Câu 1: Cho d // (α). Khẳng định nào đúng?
Câu 2: Trong hình lập phương, số cặp mặt đối diện song song là:
Câu 3: Nếu d // d' và d' ⊂ (α) thì:
Câu 4: Hai mặt phẳng song song khi:
6. Bài tập làm thêm
📝 Bài tập nâng cao
Bài 1: Cho hình chóp có đáy là hình thang với . Gọi , lần lượt là trung điểm của và . Chứng minh:
a)
b) là sai
Bài 2: Cho tứ diện . Gọi , , , lần lượt là trung điểm của , , , . Chứng minh là hình bình hành.
Bài 3: Cho hình lăng trụ . Mặt phẳng qua và song song với . Xác định thiết diện.
Bài 4: Cho hình chóp có đáy là hình vuông cạnh , vuông góc với đáy và . Tính khoảng cách từ đến .