Sách Toán Phổ Thông

Học toán dễ dàng và hiệu quả

Trang chủ / /

Số trung bình

1. Lý thuyết

📘 Số trung bình cộng

Cho mẫu số liệu: x1,x2,...,xnx_1, x_2, ..., x_n

Số trung bình cộng (mean) được tính:

x=x1+x2+...+xnn=1ni=1nxi\overline{x} = \frac{x_1 + x_2 + ... + x_n}{n} = \frac{1}{n}\sum_{i=1}^{n}x_i

Nếu các giá trị xix_i xuất hiện với tần số nin_i:

x=n1x1+n2x2+...+nkxkn1+n2+...+nk\overline{x} = \frac{n_1x_1 + n_2x_2 + ... + n_kx_k}{n_1 + n_2 + ... + n_k}

📘 Trung vị và Mốt

Trung vị (Median): Là giá trị nằm ở vị trí giữa khi sắp xếp dữ liệu theo thứ tự tăng dần.

  • Nếu nn lẻ: Trung vị là giá trị ở vị trí n+12\frac{n+1}{2}
  • Nếu nn chẵn: Trung vị là trung bình cộng của 2 giá trị ở vị trí n2\frac{n}{2}n2+1\frac{n}{2} + 1

Mốt (Mode): Là giá trị xuất hiện nhiều nhất trong mẫu số liệu.

2. Ví dụ minh họa

💡 Ví dụ 1: Tính số trung bình cộng

Điểm kiểm tra của 5 học sinh là: 7, 8, 6, 9, 10. Tính điểm trung bình.

Lời giải:

x=7+8+6+9+105=405=8\overline{x} = \frac{7 + 8 + 6 + 9 + 10}{5} = \frac{40}{5} = 8

Vậy điểm trung bình là 8.

💡 Ví dụ 2: Số trung bình có tần số

Bảng thống kê điểm thi của một lớp:

Điểm5678910
Số học sinh2581041

Tính điểm trung bình của lớp.

Lời giải:

Tổng số học sinh: n=2+5+8+10+4+1=30n = 2 + 5 + 8 + 10 + 4 + 1 = 30

x=25+56+87+108+49+11030\overline{x} = \frac{2 \cdot 5 + 5 \cdot 6 + 8 \cdot 7 + 10 \cdot 8 + 4 \cdot 9 + 1 \cdot 10}{30}

=10+30+56+80+36+1030=22230=7.4= \frac{10 + 30 + 56 + 80 + 36 + 10}{30} = \frac{222}{30} = 7.4

💡 Ví dụ 3: Trung vị và Mốt

Cho dãy số liệu: 3, 7, 5, 9, 5, 2, 8, 5. Tìm trung vị và mốt.

Lời giải:

Sắp xếp: 2, 3, 5, 5, 5, 7, 8, 9

n=8n = 8 (chẵn)

Trung vị: Trung bình của phần tử thứ 4 và thứ 5:

Me=5+52=5Me = \frac{5 + 5}{2} = 5

Mốt: Giá trị 5 xuất hiện nhiều nhất (3 lần)

Mo=5Mo = 5

3. Thực hành

✏️ Bài tập thực hành

Bài 1: Tính số trung bình cộng của dãy số: 12, 15, 18, 20, 25

Bài 2: Chiều cao (cm) của 7 học sinh là: 155, 160, 158, 162, 160, 165, 160. Tìm:

a) Chiều cao trung bình

b) Trung vị

c) Mốt

Bài 3: Bảng thống kê số sách đọc trong tháng:

Số sách01234
Số người35862

Tính số sách trung bình mỗi người đọc.

4. Vận dụng

💡 Bài toán thực tế

Một cửa hàng thống kê doanh thu (triệu đồng) trong 6 ngày:

Thứ 2: 15, Thứ 3: 18, Thứ 4: 20, Thứ 5: 22, Thứ 6: 25, Thứ 7: 30

a) Tính doanh thu trung bình mỗi ngày

b) Nếu muốn doanh thu trung bình cả tuần (7 ngày) đạt 22 triệu/ngày, Chủ nhật cần đạt doanh thu bao nhiêu?

Lời giải:

a) Doanh thu trung bình 6 ngày:

x=15+18+20+22+25+306=130621.67 triệu\overline{x} = \frac{15 + 18 + 20 + 22 + 25 + 30}{6} = \frac{130}{6} \approx 21.67 \text{ triệu}

b) Gọi doanh thu Chủ nhật là xx (triệu)

130+x7=22\frac{130 + x}{7} = 22

130+x=154130 + x = 154

x=24 triệux = 24 \text{ triệu}

5. Trắc nghiệm ôn tập

📋 Trắc nghiệm ôn tập

Câu 1: Số trung bình của dãy 2, 4, 6, 8, 10 là:

Câu 2: Trung vị của dãy 1, 3, 5, 7, 9 là:

Câu 3: Mốt của dãy 2, 3, 3, 4, 5, 3, 6 là:

Câu 4: Nếu trung bình của 4 số là 10, tổng 4 số đó là:

6. Bài tập làm thêm

📝 Bài tập nâng cao

Bài 1: Điểm trung bình của 10 học sinh là 7.5. Nếu thêm điểm của 2 học sinh nữa thì điểm trung bình là 7.8. Tính tổng điểm của 2 học sinh mới.

Bài 2: Một lớp có 40 học sinh, điểm trung bình môn Toán là 7.2. Trong đó có 25 học sinh nữ có điểm trung bình là 7.6. Tính điểm trung bình của học sinh nam.

Bài 3: Cho dãy số liệu: 5, 7, 9, x, 13. Biết số trung bình cộng là 9. Tìm x và trung vị của dãy.

Bài 4: Nhiệt độ trung bình trong tuần là 28°C. Biết nhiệt độ 6 ngày đầu lần lượt là: 26, 27, 29, 30, 28, 27. Tính nhiệt độ ngày thứ 7.